Menu

احساس ارزشمندی

احساس ارزشمندی چیست؟

احساس ارزشمندی یعنی اینکه چقدر ما برای خودمون ارزش و اهمیت قائل هستیم. یعنی اینکه وقتی خودمون رو با دیگران مقایسه میکنیم چه حسی نسبت به خودمون داریم و البته پی بردن به چرایی اون.

احساس ارزشمندی، بخش مهم و اساسی از وجود ما رو تشکیل میده. هر حس، فکر و حتی رفتار ما از احساس ارزشمندی نشأت میگیره. بنابراین توجه به این حس میتونه خیلی برای ما مهم و کلیدی باشه.

 

نظریه احساس ارزشمندی

خیلی از ما آدم‌ها فقط وقتی احساس ارزشمندی می‌کنیم که موفقیت خاصی رو بدست بیاریم.

بر اساس  نظریه احساس ارزشمندی (self-worth theory)، انسان وقتی خودش رو به رسمیت میشناسه که به اهدافش برسه.  توانمندی، قاطعیت، عملکرد و عزت‌نفس عناصر این نظریه هستند. نکته مهم اینکه این ۴ عنصر در ترکیب با همدیگه مشخص می‌کنند ما چه نگاهی به خودمون داریم. شکی در اینکه  دستاوردها و موفقیت‌ها با ارزشند وجود نداره ولی تا چه حد ما باید به اونها بها بدیم؟ آیا حتما باید از دیگران بهتر باشیم تا احساس ارزشمند بودن پیدا کنیم؟

 

معنی واقعی احساس ارزشمندی

معمولا اینکه ما خودمون رو به همون‌‌ صورتی که هستیم بپذیریم خیلی سخته. حتی گاهی اوقات ما در پذیرش خودمون دچار درد و رنج میشیم و تا جایی که میشه سعی میکنیم از خودمون فرار کنیم. احتمال دردناک دیگه ترس از خودآگاهیه. البته این طبیعیه که بخواهیم از چنین درد و ترسی فرار کنیم. اما متاسفانه یا خوشبختانه برای کشف ارزش خودمون خودآگاهی لازم و ضروریه و راه فراری هم نیست. به قولی در پس پرده هر احساس به‌ ظاهر دردناکی، شادی وصف ناشدنی وجود داره. پس اولین قدم در این مسیر، خودآگاهیه.

این خودآگاهیه که کلید دستیابی به احساس ارزشمندی ماست. همه ما تصویری از کسی رو که می‌خواهیم باشیم، در ذهنمون داریم که البته گاهی اوقات این تصویر با خود واقعی ما همخونی نداره. بسیار پسندیده است که ما اهداف زیاد و حتی جاه طلبانه داشته باشیم ولی اگر این اهداف و رویاها باعث جدایی ما از خود واقعیمون بشند دیگه پسندیده نخواهند بود. اینکه ما خودمون رو انکار کنیم درست عکس ارزشمندی رفتار کردیم.  شاید خیلیها باشند که تمایل دارند از خود واقعیشون فاصله بگیرند.  خودآگاهی یعنی اینکه ضعف‌هامون رو بپذیریم و بر توانایی‌هامون متمرکز بشیم. بعضی اوقات ما از خیلی از ویژگی‌های مثبت خودمون مطلع نیستیم. خودآگاهی کمک می‌کنه اونها را کشف کنیم.

در مسیر ارزش‌دادن به خود، می‌تونیم بهترین دوست یا بدترین دشمن‌ خودمون باشیم. اینکه از روبرو شدن با خود واقعیمون طفره بریم کار رو سخت تر کرده و دیرتر به ارزش وجودی خودمون پی میبریم. احساس ارزشمندی وقتی بدست میاد که بدونیم کی هستیم و چه ویژگی‌های مثبتی داریم.

 

عوامل مؤثر در سنجش ارزشمندی

به غیر از ۴ عنصری که ذکر شد عوامل دیگه ای هم در پیدایش احساس ارزشمندی دخیل هستند مثل:

 

۱. ارتباطات

خیلی وقت‌ها، اعتبار آدم‌ها بر اساس تعداد افراد مهمی رو که می‌شناسند و با اونها رابطه نزدیک دارند سنجیده میشه.

 

۲. جلوه بیرونی

برای ما انسانها نحوه لباس پوشیدن، صحبت کردن و قضاوت دیگران مهمه.

 

۳. شغل

شغل و حرفه خیلی میتونه در ارزش‌گذاری آدم‌ها مؤثر باشه. بعضی از مشاغل در جامعه دارای ارزش بالاتر و برعکس مشاغلی هم هستند که ارزش پایینی دارند.

 

۴. دارایی

یکی دیگه از عوامل احساس ارزشمندی، داشتن ملک، خودرو، طلا و جواهرات و ….. است.

نکته مهم اینکه ملاک ارزشمندی انسانها براساس مادیات سنجیده نمیشه و ارزش انسان ربطی به شغلش نداره.

حرفه ما نباید در ارزشی که برای خودمون قائلیم، تأثیرگذار باشه. یک موضوعی که ما با اون برخورد کردیم و حتی دیدیم که گاهی وقت‌ها افرادی با مهارت‌ها و توانمندی‌های بالا، شغل مناسبی پیدا نمی‌کنند؛ بنابراین مجبور می‌شند در جایگاهی پایین‌تر کار کنند. پس اینکه ما ارزش یک انسان رو براساس شغلی که داره در نظر بگیریم دچار خطای ذهنی شدیم.

  • ارزش انسان هیچ ربطی به دستاوردهاش نداره. در اینکه موفقیت ارزشمنده هیچ بحثی وجود نداره اما نباید در سنجش ارزش خودمون تأثیرگذار باشه. هیچ عنوان یا پستی نمیتونه ارزش ما رو تعیین کنه.
  • ارزش انسان ربطی به سن نداره. اینکه فلانی بچه است، جوون و خامه یا پیر شده ربطی به با ارزش بودن یا بی ارزشی اون شخص نداره.
  • اینکه ما رابطه عاطفی خودمون رو مبنای با ارزشی خودمون قرار بدیم کار اشتباهیه.
  • حتی اگر کم‌هوش‌ترین فرد کلاس هم که باشید، ارزش‌تون کمتر از باهوش‌ترین آدم کلاس نیست. شما ویژگی‌هایی دارید که شاید از برخی ویژگی‌های بهترین شاگرد کلاس هم برتر باشند.
  • سلامت بودن یا بیمار بودن شخص ربطی به ارزشمندی اون نداره.
  • اینکه در نظر دیگران شما سنتی هستید و زیاد میونه خوبی با مدرنیته ندارید نباید روی میزان ارزشمندی شما تاثیر بزاره.

همونطور که قبلا گفتم وقتی از ارزش خودمون آگاه باشیم رفتار و انتخابهامون هم تغییر خواهند کرد. یعنی اینکه از هر چیزی که در زندگی‌مون تأثیر منفی داره دوری میکنیم و دنباله رو چیزهایی میشیم که ما رو به آدم بهتری تبدیل می‌کنند. وقتی احساس ارزشمندی داریم حتی اگه موفقیت و پولی هم نداشته باشیم باز از خودمون راضی هستیم ومعنای زندگی رو هم بهتر درک میکنیم. البته رسیدن به این نقطه کار سخت و دشواریه.  حالا فکر کنید خودآگاهی رو پذیرفتید، اما حس خوبی درباره خودتون ندارید. هیچ ویژگی قابل‌توجهی در خودتون نمی‌بینید.

فکر می‌کنید آدمی معمولی هستید که هیچ‌‌چیزی برای عرضه به دیگران ندارید. احساس می‌کنید نیاز دارید ارزش‌تون تأیید بشه. می‌خواهید دستاوردی داشته باشید.  خودم دقیقا این حس رو تجربه کردم. البته من در مقالات روانشناسی خوندم که ” احساس ارزشمندی برآمده از ارزشی است که خودتان به خودتان می‌دهید. همین که وجود دارید، به‌اندازه کافی ارزشمند است” که رسیدن به این نقطه خیلی سخته.

 وقتی ما ویژگی‌های مثبتمون رو کشف میکنیم، دیدن و بکار گرفتن توانمندیهامون به ما قدرت میدند و با  خود کم بینی مقابله میکنند. لازم نیست ما به‌دنبال چیزهای بزرگ باشیم. فهرستی از استعدادها، چیزهایی که در خودمون می‌پسندیم و ما رو برجسته می‌کنند، اتفاقات سختی که پشت‌سر گذاشتیم، کمکهایی که به دیگران کردیم، حتی بیرون بردن سطل آشغال به خارج از خونه هم یک کار پسندیده است و ما باید مدام کارهای خوب و با ارزشمون رو در ذهنمون مرور کنیم.  

  • یادگیری فعالیت یا مهارت جدید مثل ساز زدن، یادگیری زبان خارجی، یادگیری هنرهای دستی باعث تقویت احساس ارزشمندی ما میشند.
  • مقایسه کردن خودمون با دیگران سم مهلکی برای احساس ارزشمندیه و باید از این کار دوری کنیم.
  • بخشیدن خودمون بخاطر اشتباهاتی که در زندگی انجام دادیم احساس ارزشمندی ما رو تقویت میکنه. این رو باید بدونیم که ما انسان و جایزالخطا هستیم. خودمون رو بعنوان یک انسان و مخلوق خداوند دوست داشته باشیم و سعی کنیم موارد منفی که درون خودمون میبینیم اصلاح کنیم. اینکه ما از خودمون فرار کنیم راه حل عاقلانه ای نیست.
  • خودمون رو به چالش بکشیم. از تواناییهامون استفاده کنیم. اون وقت متوجه میشیم که چه گنج با ارزشی درون خود داریم.
  • ارتباط با افرادی که دغدغه شبیه به ما دارند و به رشد و پیشرفتمون کمک میکنند میتونه احساس ارزشمندی ما رو تقویت کنه و برعکس از آدمهایی که وجهه خوبی در جامعه ندارند و معیارهای مناسبی هم برای ارزشگذاری انسان ندارند باید دوری کنیم.

اینکه ما بدونیم علاوه بر اینکه برای خودمون مفیدیم، برای نزدیکان و اطرافیانمون هم مهم و مفید هستیم و در رشد و تعالی اونها سهیم هستیم خیلی میتونه در احساس ارزشمندی ما کمک کننده باشه. ختم کلام اینکه وقتی ما حس کنیم باری رو از روی دوش جامعه مون برمیداریم و وجود ما دارای اهمیته، احساس ارزشمندیمون بیشتر میشه.

مقاله “شفقت ورزی به خود” را مطالعه کنید.

متن نوشته”خودم را دوست دارم” را نیز ببینید.

مطالب مرتبط

8 پاسخ به “احساس ارزشمندی”

  1. مرضیه فربد گفت:

    احسنت خانم طوسی نازنین 👏👏👏

  2. شیرین نوری گفت:

    عالی بود مرحبا خانم طوسی جان

  3. رامتین گفت:

    امیدوارم روزی برسد که همه خودشان را با خودشان قیاس کنند و رقیب خودشان باشند.
    ممنونم از مطلب خوب و کاملتون.

  4. مریم نیکومنش گفت:

    سلام
    خانم طوسی عزیز، مطالب جامع و کاملی بود. ممنونم

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *